जामिनासाठी सही करताय, सावधान!
जामिनासाठी सही करताय, सावधान!
हिंदी मध्ये एक म्हण आहे, ‘खाया पिया कुछ नही, गिलास तोडा बारा आना’ आता प्रश्न असा आहे की अर्थशास्त्रातात किंवा गुंतवणुकीच्या क्षेत्रात या म्हणीचा तसा काय संबंध? पण, संबंध आहे. गेल्या आठवड्यात आपण गृहकर्जाच्या तावडीतून सुटण्यासाठीचे काही उपाय बघितले. याच्या पुढे कर्जाची आणखी एक स्थिती आहे त्याला ही म्हण तंतोतंत लागू होते आणि ही स्थिती आहे, कर्जासाठी जामीन राहण्याची. आपल्या हातात लगाम नसलेली ही अतिशय धोकादायक स्थिती आहे. त्याच्या अनेक पैलू आहेत ते पुढीलप्रमाणे…
अनेकदा आपण एखाद्या मित्राचे, शेजाऱ्याचे किंवा ओळखीच्या व्यक्तीच्या कर्जाचे जामीनदार राहतो. जोपर्यंत कर्जदार व्यक्ती त्याच्या कर्जाचे हप्ते नियमित फेडत असते पर्यंत तुम्हाला कसलीही तसदी नसते. कर्जदार नियमित परतफेड करत असेल तर बहुतेक वेळा आपण विसरूनही जातो की आपण या कर्जाला जामीनदार होतो. पण जर कर्जदाराने कर्ज फेडण्यात कसूर केली तर पहिली वीज कोसळते ती जामीनदारावरच. कारण ‘इंडियन कॉन्ट्रॅक्ट अॅक्ट’नुसार जामीनदार हा कर्जाचा पर्यायी देणदार नसून तो कर्जाचा भागीदारच धरण्यात येतो. म्हणजे कर्ज फेडण्याची जबाबदारी जेवढी कर्जदाराची आहे तेवढीच ती जामीनदाराचीसुद्धा आहे, असे हा कायदा सांगतो.
तुम्ही जेव्हा एखाद्या कर्जाला जामीन असता तेव्हा त्यात तीन पक्ष संबंधित असतात. कर्ज घेणारा, बँक आणि जामीनदार. परिणामी जामीनदाराची जोखीम तसूभरही कमी होत नाही. तो एकप्रकारे सहकर्जदारच असतो. आज जामीनदार राहताना अनेक लोक म्हणतात की, ‘ तेवढे काय त्यात, सहीच तर करायची आहे. पुढे कर्जदार आणि बँक बघून घेतील’ पण जामीन राहणे ही अतिशय रिस्की गोष्ट आहे. त्यामुळे ‘सही’ करण्यापूर्वी एकवेळ विचार करा कारण ही एक चूक तुम्हाला आयुष्यभर भोगावी लागू शकते.
दुसरा आणि सगळ्यात महत्त्वाचा फरक पडतो तो तुमच्या ‘सिबिल’च्या अहवालात. सिबिल म्हणजे ‘क्रेडिट इन्फर्मेशन ब्युरो (इंडिया) लिमिटेड’. भारतातील जवळपास सर्व छोट्या मोठ्या बँका या संस्थेला त्यांच्या थकीत कर्जदारांच्या याद्या पुरवित असतात. त्यामुळे कर्जबुड्यांची पूर्ण माहिती अन्य बँकांनाही होऊ शकते. पुढे कुठलेही कर्ज देताना कुठलीही बँक तुमचा हा ‘सिबिल’ अहवाल तपासूनच तुम्हाला कर्ज देत असते.
अगदी अनियमित कर्ज फेडणाऱ्यांची सुद्धा पूर्ण कुंडली येथे असते. त्यामुळे जेव्हा कधी तुम्ही जामीनदार असलेली व्यक्ती कर्जाचे हफ्ते बरोबर फेडत नाही. तेव्हा त्याचे नाव तर या काळ्या यादीत जातेच पण त्याचसोबत तुमचेही नाव तेथे नमूद होते. कारण कायद्यानुसार तुम्ही त्याचे सहकर्जदार असता. त्यामुळे तुम्हाला गरज भासली आणि तुम्ही तुमच्या गरजेसाठी कर्ज घेण्यास जाता तेव्हा तुम्ही काहीही न करता तुमचे ‘सिबिल’ रिपोर्ट खराब असल्यामुळे कर्ज देण्यात अडचणी येऊ शकतात.
तुम्ही तुमच्या भविष्यासाठी योजलेल्या योजनांना अचानक सुरुंग लागतो. कारण जेव्हा कर्जदार ते पूर्ण कर्ज फेडेल किंवा तितक्या तोलामोलाचा दुसरा जामीनदार आणेल आणि या नंतरही बँक परवानगी देईल तरच तुमची या प्रकरणातून सुटका शक्य असते. पण तीन पक्ष गुंतले असल्यामुळे अतिशय किचकट आणि वेळकाढू अशी ही प्रक्रिया आहे.
याचा अर्थ कोणालाच जामीन राहू नये का असा प्रश्न पडतो. याच उत्तर एकतर्फी नाही. काही गोष्टी जर आपण पाळल्या तर फुकटचा मनस्ताप टाळता येऊ शकतो.
१. साधारणत: परिचय आणि गॅरन्टी नसलेल्या व्यक्तीचे अजिबात जामीन राहू नका.
२. कर्जदाराने पुरेशी मालमत्ता तारण ठेवली आहे का ते तपासून घ्या. अपुऱ्या तारण कर्जाचे जामीन राहणे शक्यतो टाळा.
३. त्या कर्जाचा इन्शुरन्स काढता येतो का ते पाहा आणि तो काढण्याचा आग्रह धरा जेणेकरून तुमची जोखीम कमी होईल.
४. मुख्य म्हणजे ‘नाही’ म्हणायला शिका. शाश्वती वाटत नसतानासुद्धा फक्त मानसिक दडपणाखाली हो म्हणू नका. विचार करून निर्णय घ्या.
अनेकांना हा प्रश्न पडू शकतो की गुंतवणुकीसंदर्भातील या कॉलममध्ये या चर्चेची काय आवश्यकता ? पण ती अतिशय आवश्यक बाब आहे. तुम्ही जेव्हा तुमच्या आयुष्याचे पुढील आर्थिक आडाखे बांधता आणि त्यानुसार आपल्या स्वप्नांना साकार करण्यासाठी भरारी घेता तेव्हा ही बाब तुम्हाला जागचे हालही देणार नाही. आणि तुम्ही काहीही न करता मिळालेल्या शिक्षेचे धनी होऊन उमेदीचा काळ गमावून बसण्याचा धोका असतो. आर्थिक साक्षरतेचाच हा भाग सर्वांनीच लक्षात ठेवावा असाच आहे.
👉सदर माहिती चांगली आहे, पण जामीन राहण्यासाठी आपण जवळच्या व्यक्तींना नाही म्हणू शकत नाही. काही वेळा आपण जवळ्च्या व्यक्तींना पैशांची मदत करू शकत नसतो, अशावेळी कर्ज हाच पर्याय त्यांच्या समोर असतो. नातलग असो किव्हा जवळ्चे मित्र असो त्यांना तुमची अडचण समजाऊन सांगा. ते जर मानत नसतील तर त्यांच्या समोर एक पर्याय सुचवा जो पर्यंत संपूर्ण कर्ज फेडले जात नाही तो पर्यंत मीही त्या प्रॉपेर्टीचा सह मालक असेल. एक समझौता बनऊन जामीन राहायला हरकत नसावी, त्यामुळे तुम्हीही सुरक्षित असाल व इतरांना ही मदत होईल.
Comments
Post a Comment